مجله آموزشی اطلاع رسانی دایومگ

logo
آیکون استخر پلاس

استخر پلاس

Search
بیماری ام اس چیست و نشانه های آن

بیماری ام اس چیست و نشانه های آن

فهرست مطالب

دسته بندی : >

بیماری ام اس (MS) مخفف کلمه ی multiple sclerosis «اسکلروز مولتیپل»؛ «اسکلروز متعدد»؛ «اسکلروز چندگانه» است که به آن «اسکلروز منتشر» (disseminated sclerosis) یا «آنسفالومیلیت منتشر» (ncephalomyelitis dissemina) هم گفته می شود. ام اس نوعی اختلال خود ایمنی (اتوایمیون) است که در آن دستگاه ایمنی بدن فرد به دستگاه عصبی مرکزی خودش حمله می کند و موجب دمیلینه شدن آن می شود. ام اس موجب اختلال در توانایی ارتباط میان سلول های عصبی مغز و نخاع می شود.

در واقع در بیماری ام اس، سیستم ایمنی بدن فرد به میلین، حمله می کند و موجب تخریب و از بین رفتن آن می شود. با از بین رفتن میلین، آکسون ها قادر به انتقال موثر پیام های عصبی نخواهند بود. اسکلروز مولتیپل (اسکلروز متعدد) به معنی ایجاد بافت های جوشگاهی (اسکارها؛ scars) یا بهتر بگوییم اسکلروزها یا پلاک ها یا ضایعات مخصوص در ماده ی سفید مغز و نخاع است که عمدتاً از میلین تشکیل می شوند. اگر چه مطالب زیادی درباره ی مکانیسم های دخیل در روند بیماری ام اس شناخته شده است ولی علت اصلی ایجاد بیماری همچنان نامشخص است و فرضیه های ژنتیکی و عفونی را درباره ی علت بیماری مطرح نموده اند. عوامل خطر محیطی مختلف نیز در ارتباط با ایجاد بیماری شناخته شده اند.

بیماری ام اس در زنان تقریباً ۳ برابر شایع تر از مردان است. معمولاً بیماری از ۲۰ تا ۴۰ سالگی در مردان کمی دیرتر از زنان آغاز می شود ولی ممکن است در هر سنی روی دهد. تقریباً در ۱۰ موارد بیماری قبل از ۱۸ سالگی بروز می کند. ام اس در سنین ۲ سالگی و بعد از ۸۰ سالگی نیز ممکن است روی دهد در بالای ۵۰ سالگی احتمال ابتلای مرد و زن تقریبا مساوی است.

احتمالا عفونت با ویروس اپشتاین – بار (Epstein – Barr virus; EBV) در ایجاد بیماری ام اس تا حدودی نقش دارد. ام اس یک بیماری ارثی نیست با این حال ژنتیک می تواند در تعیین استعداد فرد نسبت به ابتلا به ام اس نقش داشته باشد.

احتمال ابتلا به ام اس در بستگان فرد مبتلا به این بیماری بیش از سایر افراد است و این احتمال به ویژه در خواهر و برادر والدین و کودکان بیمار مبتلا به ام اس دیده می شود. در دوقلوهای یک تخمی، تطابق تقریباً در ۳۵٪ موارد دیده می شود و این موضوع، نشان دهندهی منشأ چند ژنی بیماری است.

استرش شدید ممکن است از عوامل خطر بروز بیماری ام اس باشد هر چند شواهد موجود برای اثبات این موضوع ضعیف هستند به عنوان مثال در پدر و مادری که به طور غیر منتظره فرزند خود را از دست داده اند، احتمال ایجاد بیماری ام اس بیشتر است.

استعمال دخانیات از عوامل خطر مستقل بروز بیماری ام اس به شمار می آید

شروع بیماری ام اس ممکن است ناگهانی یا تدریجی و بی سر و صدا باشد. احتمال دارد نشانه های بیماری، شدید و یا برعکس به حدی ناچیز به نظر برسند که بیمار ماه ها یا سال ها برای درمان مراجعه نکند.

در برخی از موارد بیماری ام اس در جریان انجام ام آر آی (MRI) که به منظور تشخیص بیماری دیگری به عمل آمده تشخیص داده می شود.

نشانه های بیماری ام اس بسیار متغیر هستند و به محل و شدت ضایعات موجود در داخل دستگاه عصبی مرکزی بستگی دارند. در جدول زیر، نشانه های بیماری ام اس و درصد بروز آنها ذکر شده است.

نشانهدرصد بروزنشانهدرصد بروز
از بین رفتن حس37علامت LHermitte3
التهاب عصب بینایی36درد3
ضعف35زوال عقلی (دمانس)2
گزگز اندام ها24کاهش بینایی2
دوبینی15فلج صورت1
عدم هماهنگی عضلات (آتاکسی)11ناتوانایی جنسی1
سرگیجه6میو کیمی1
حمله های ناگهانی4صرع1
نشانه های مربوط به مثانه4به زمین افتادن1

علامت Lhermitte که نخستین بار به وسیله ی جاکز. جی. لمیت (Jacques j. Jermite) عصب شناس فرانسوی (1877-1959) تعریف شد عبارت است از شوک هایی مانند برق گرفتگی که به صورت ناگهانی و زودگذر، به دنبال پایین آوردن و خم کردن سر به طرف جلو، به سمت پایین بدن منتشر می شوند و عمدتاً در بیماری ام اس و همچنین در موارد تحت فشار قرار گرفتن نخاع گردنی بروز می کنند.

میوکیمی (myokymia)، اختلال خوش خیمی است که با انقباض های کوتاه و خودبه خود گروه ها یا واحد های حرکتی رشته های عضلانی شناخته می شود

ممکن است ضعف اندام های حرکتی به شکل کاهش قدرت یا مهارت، خستگی یا اختلال راه رفتن تظاهر کند. ضعف ناشی از فعالیت بدنی و ورزش، نشانه مشخصه ام اس است.

سفتی عضلات اغلب با اسپاسم های عضلانی خود به خودی و ناشی از حرکت، همراه است. بیش از 30% بیماران مبتلا به ام اس دچار اسپاسم متوسط تا شدید به ویژه در ساق ها هستند که اغلب با  درد همراه است و می تواند با توانایی بیمار برای حرکت یا کار یا مراقبت شخصی تداخل کند. گاهی ممکن است اسپاسم ها موجب حمایت غیر ارادی از وزن بدن در هنگام حرکت شود.

التهاب عصب بینایی (نوریت اپتیک؛ optic neuritis) معمولاً به صورت کاهش حد بینایی، ابهام بینایی یا کاهش درک رنگ (نا اشباع سازی) در میدان مرکزی دید تظاهر می یابد.

التهاب عصب بینایی

ممکن است این نشانه ها خفیف باشند یا به سمت کاهش دید شدید پیشرفت کنند. به ندرت از بین رفتن کامل درک نور وجود دارد. نشانه های بینایی معمولاً در یک چشم و گاهی در هر  دو چشم وجود دارند. درد اطراف چشم (که با حرکت دادن چشم ها تشدید می شود) اغلب قبل از کاهش بینایی یا همراه با آن به وجود می آید.

تاری دید در ام اس ممکن است در نتیجه ی التهاب عصب بینایی یا همراه با آن به وجود می آید.

نیستاگموس، اغلب به طور قابل ملاحظه در چشمی که به سمت خارج حرکت می کند، همراه با انحراف چرخشی خفیف دیده می شود. (نیستاگموس؛ nystagmus عبارت است از حرکات سریع غیرارادی کره چشم به صورت افقی، عمودی، چرخشی یا مختلط).

نشانه های حسی بیماری ام اس متغیر هستند و عبارتند از:

  • گز گز اندام ها
  • احساس خزیدن حشرات ریز بر روز پوست
  • احساس درد سوزشی
  • کاهش حسچ
  • کرختی یا احساس مرده بودن عضو

عدم هماهنگی عضلات (آتاکسی؛ ataxia) معمولاً به صورت لرزش های مخچه ای و تکلم منقطع بروز می کند.

اختلال عملکرد مثانه و روده علل مختلفی دارد و اغلب، انواع متفاوتی از اختلال وجود دارند. توقف جریان ادرار، با انقباض هماهنگ اسفنکتر و شل شدن عضله دتروسور (detrusor؛ رشته های طولی تشکیل دهنده ی لایه خارجی عضله مثانه) همراه است.

ممکن است احتباس ادرار، ازدیاد حجم ادرار باقی مانده در مثانه و بی اختیاری ادراری و عفونت ادراری عود کننده دیده شوند.

یبوست در بیش از 30% بیماران مبتلا به ام اس دیده می شود. فوریت دفع یا بی اختیاری مدفوع، شیوع کمتری (15% دارند) و می توانند از نظر اجتماعی نا توان کننده باشند.

اختلالات شناخت عبارتند از: کاهش حافظه، اختلال توجه، نا توانی در حل مشکلات، آهسته شدن پردازش اطلاعات و اشکال در توجه به کار های شناختی مختلف.

سرخوشی (خُلق بالا) در کمتر از 20% بیماران مبتلا به ام اس وجود دارد.

اختلال عملکرد شناختی در حدی که موجب اختلال در فعالیت های روز مره شود نیز به ندرت روی می دهد.

افسردگی که در 50 تا 60 درصد بیماران مبتلا به ام اس ایجاد می شود می تواند از نوع واکنشی، درونزا، یا به عنوان بخشی از خود بیماری باشد و منجر به خستگی شود.

خستگی در 90% بیماران مبتلا به ام اس دیده می شود و در نیمی از موارد، متوسط تا شدید است.

اختلال در عملکرد جنسی در ام اس شایع است

ضعف صورت در اثر ضایعه ی مسیر داخل پارانشیمی عصب هفتم جمجمه ای ممکن است به فلج صورت شباهت داشته باشد.

سرگیجه ممکن است به طور ناگهانی ظاهر شود.

کاهش شنوایی ممکن است در ام اس ایجاد شود اما شایع نیست

حساسیت به گرما ممکن است به صورت تاری یا کاهش دید یک طرفه موقتی در هنگام استحمام با آب گرم یا در زمان ورزش روی دهد.

اگرچه تا کنون علاج قطعی برای بیماری ام اس شناخته نشده است، چندین اقدام درمانی مورد استفاده قرار می گیرند. اهداف اولیه ی درمانی عبارتند از: باز گردانند عملکرد، پس از بروز حمله ی بیماری؛ پیشگیری از ایجاد حملات جدید و پشیگیری از بروز معلولیت. دارو های مورد استفاده در درمان ام اس نیز مانند بسیاری از دارو های دیگر از عوارض جانبی برخوردار است.

منبع: کتاب راهنمای پزشکی خانواده

امیر مطلوبی

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ، و با استفاده از طراحان گرافیک است، چاپگرها و متون بلکه روزنامه و مجله در ستون و سطرآنچنان که لازم است، و برای شرایط فعلی تکنولوژی مورد نیاز، و کاربردهای متنوع با هدف بهبود
0 0 رای ها
امتیازدهی به مقاله
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
گیف تبلیغاتی2
گیف تبلیغاتی2
گیف تبلیغاتی2
گیف تبلیغاتی2
0
با لایک و کامنت از این مقاله حمایت کنیدx

در خـبـرنـامـه ما عضو شوید

برای دریافت آخرین رویداد ها ایمیل خود را وارد نمایید.