مجله آموزشی اطلاع رسانی دایومگ

logo
آیکون استخر پلاس

استخر پلاس

Search
شیوه های ضدعفونی آب استخر

شیوه های ضدعفونی آب استخر

فهرست مطالب

دسته بندی : >

بهبود كيفيت آب

استخرهای شنا توسط عواملی چون زباله، گرد و خاك، مواد شيميايی، ميكروارگانيسم هـا و سـاير مـواد آلوده می شوند. ميكروارگانيسم ها می توانند باعث بيماری های باكتريايی يا عفونی شـوند. بهبـود كيفيـت آب به وسيله تصفيه و ضدعفونی شيميايی صورت می گيرد.

ضدعفونی كننده ها

برای جلوگيری از انتقال بيماری و عفونت بايد مواد شيميايی به آب افزوده شود تا ميكروارگانيسـم هـای آب را از بين برده و آلودگی ها را بدون اينكه به شناگران آسيبی برساند نابود كند. ضدعفونی كننده هـای شيميايی معمولاً حاوی كلر يا برم هستند، زيرا مؤثرترين مواد شيميايی هستند كه می توانند بـه شـكل ايمن در استخرهای شنا مورد استفاده قرار گيرند.

در موقع بررسی ضدعفونی کننده ها (گندزداها) معمولاً تنها به كلر اشاره می شود، ولی در واقع چهار گونه كلر كه هر كدام دارای خصوصيات و مشكلات خاص خويش هستند وجود دارد. روش ها و محصولات متفاوت و زيادی برای ضدعفونی آب استخر وجود دارد. هدف بسياری از ضدعفوني كننده ها، از بين بردن باكتری های موجود در آب است. باكتری حامل بيماری است و رشد جلبك ها را افزايش می دهد. ضدعفونی كننده ها باكتری ها را با اكسيداسيون از بين می برند.

فعالیت شیمیایی کلر

کلر در هرشکلی که باشد، اسید هیپوکلروز (HOCI) که نابود کننده باکتری است و یون های هیپوکلریت (OCI) که شکل ضعیفی از کلر هستند را تولید می کند. زمانی که گاز کلر به آب اضافه می شود، اسید موریاتیک (HCI) ایجاد می شود.

با حفظ PH آب به میزان کمتر از PH خنثی، تاثیر کلر افزایش می یابد. با افزایش PH تاثیر کلر کمتر می شود. تاثیر PH بر کلر موجود آب به صورت زیر شرح داده شده است:

  • در PH 7/2: 80 درصد HOCI نابودکننده باکتری + 20 درصد OCI ضعیف شده
  • در PH 8: 20 درصد HOCI نابود کننده باکتری + 80 درصد OCI ضعیف شده

رسوب کلر

رسوب کلر، مقداری از کلر است( به صورت واحد در میلیون ppm) که پس از اشباع به صورت مازاد باقی می ماند.

در ادامه پس از ارائه معیار های ارزیابی، برخی خصوصیات متداول گونه های مختلف کلر را بررسی می نماییم

شاخص های ارزیابی کلر

قابلیت استفاده و دسترسی کلر

کلر در شکل های مختلف با سایر عناصر موجود در آب ترکیب می شود، ولی برخی اشکال کلر جهت ضدعفونی کردن و اکسید کردن باکتری ها کارآمدترند. ممکن است شما 5 گالن (معادل 19 لیتر) کلر مایع به استخرتان اضافه کنید، ولی تاثیر و خاصیت ضدعفونی کنندگی آن از 2 پوند (معادل 9/0 کیلوگرم گاز کلر) کمتر است.

پایداری

کلر به صورت طبیعی خیلی ناپایدار است، به طوری که گفته می شود در معرض نور ماورای بنفش (UV) و نور (خورشید) به راحتی ازبین می رود. تلاش هایی صورت گرفته تا پایداری کلر افزایش یابد.

PH

PH

از زمانی که شما ضدعفونی کننده ها را به طور منظم به آب اضافه می کنید، باید PH را مورد بررسی قرار دهید، زیرا PH آب تغییر می کند.

مناسب بودن

کارکردن با هریک از گونه های کلر تا چه اندازه آسان است

قیمت

این جنبه شخصی داشته و به توانایی مالک استخر بستگی دارد

محصولات جانبی

شکلی از کلر که شما استفاده می کنید، چه تغییر دیگری در آب ایجاد می کند

شیوه های ضدعفونی آب استخر

گاز کلر

گاز کلر تقریباً 2 – 5/1 برابر سنگین تر از هواست و به رنگ سبز کم رنگ می باشد. گاز کلر زمانی که در آب باشد PH آب را پایین می آورد. نورخورشید به سرعت گاز کلر را تجزیه می کند. در یک استخر شنا در مدت 1 ساعت 97% گاز کلر در معرض نور مستقیم خورشید از بین می رود. استفاده از یک تثبیت کننده می تواند ماندگاری گازکلر را به شکل چشم گیری افزایش دهد.

تثبيت كننده (ايزوسيانوريك اسيد)

هنگامی كه استخرها در معرض نور مستقيم خورشيد قرار می گيرند در اثر اشعه های ماوراء بنفش، كلر به سرعت تجزيه شده و در نتيجه مصرف كلر افزايش می يابد. افزودن ماده تثبيت كننده (ايـزو سـيانوريك اسيد) به آب استخرهای روباز، كلر را در مقابل اشعه ماوراء بنفش محافظت می كند و ميزان مصرف كلـر را به ميزان قابل توجهی كاهش می دهد. تثبيت كننده را می توان به دو شكل به آب اضافه كرد:

  • به صورت ايزو سيانوريك اسيد خالص
  • تركيب با محصولات ديكلر و تريكلر

ايزو سيانوريك اسيد به كندی در آب حل می شود، در حالی كه ديكلر و تريكلر به سرعت حل می شوند.

امتياز و برتری گاز كلر، ارزان بودن آن است (حدود يك پنجم قيمت كلر مايع) و اينكه قابليت دسترسی آن 100 درصد است، زيرا فرآورده ديگری به همراه آن اضافه نمی شود. بنابراين اگر گاز كلر كاملاً در دسترس و ارزان است، چرا هميشه از آن استفاده نمی شود؟ بدليل اينكه بدست آوردن و توزيع آن طاقت فرسا بوده و به صورت بالقوه، مهلك و مرگ آور است. گاز كلر می تواند باعث سوزش و خارش شديد چشم، بينی و دهان و گلو گردد و حتی مرگ آور باشد (گاز كلر در جنگ جهانی اول برای كشتن سربازان در پناه گاه ها استفاده می شد). تنفس بخارات تانكر نشت كنندهی گاز كلر سبب مرگ بعضی افراد شده است. به همين دليل گاز كلر به صورت جهانی برای امور نگهداری آب طرفدار ندارد. كار با گاز كلر طاقت فرسا است (تانكرهای فشردهی گاز، شيرها، سيستم های تزريقی گران كه به سيستم های گردش آب وصل هستند و…) كه اداره نامناسب آنها بسيار خطرناك است.

دانستن حقایق زیر در رابطه با گاز کلر جالب است:

غلظت کلر در هوا (ppm)تاثیر
1علائم ناچیز
5/3بوی قابل تشخیص
4آستانه خطر
60 – 40سطح خطرناک تماس در 60 – 30 دقیقه
1000مرگ سریع

همان گونه كه مشاهده می شود، مشكلات تنفسی، سرفه، سوزش و خارش چشم و گلو می توانند حتی در غلظت های كمی به اندازهی 1 ppm هم رخ دهند. با اين حال، بوی گاز كلر هنگامی كه غلظت آن به 3/5 ppm  برسد قابل تشخيص است و افراد می توانند قبل از اينكه به سطح مرگبار برسد از وجود گاز كلر در محيط آگاه شوند. بلافاصله پس از استشمام بوی كلر بايستی نسبت به ترك محل و تهويه اقدام شود.

مطابق قوانين، لازم است در جایی كه قرار است از سيلندرهای كلر استفاده شود، يك اتاق مجزا برای تجهيزات كلرزنی پيشبينی گردد. اين اتاق بايد به شكل مناسبی تهويه شود تا گاز كلر نشت كرده در اثر خرابی، شكستن و يا انفجار سيلندر، به خارج دفع گردد. همچنين بايد در جایی بيرون از اتاق ماسك های گاز در دسترس باشند. به لحاظ بالا بودن قابليت انحلال كلر در آب، اغلب توصيه می شود كه بر فراز سيلندرها يك آبپاش اضطراری نصب گردد. اين آبپاش بايد دارای شيری در بيرون اتاق باشد تا در زمان نشت گاز كلر بتوان با بارش آب، گاز را جذب و به سيستم فاضلاب دفع نمود

كلر مايع (سديم هيپوكلريت)

كلر مايع (سديم هيپوكلريت)

چنانچه گاز كلر در داخل سيلندرهای آهنی سنگين تحت فشار قرار گيرد تبديل به مايع می شود. سديم هيپوكلريت حاوی 15% – 10 كلر مايع می باشد. بكارگيری آن pH آب را به 13 می رساند، بنابراين بايد از موادی چون سديم بيسولفات و مورياتيك اسيد برای نگهداری pH در محدوده مناسب اسـتفاده شـود. كاستيك سودا pH كلر مايع را در سطح بالا (بين 13 و 14) نگه می دارد. فرمـول شـيميايی كلـر مـايعNaOCl  است كه بسيار ناپايدار است و به تدريج كارايی خود را از دست می دهد، به ويژه اگـر در گرمـا، محيط مرطوب و يا در معرض نور خورشيد قرار گيرد. ولی ايمن تر و به صرفه تر از ساير انواع كلـر اسـت. سديم هيپوكلريت در شرايط ايده آل انبار بين 60 تا 90 روز از تاريخ توليد به سرعت از بين می رود. هوا، نـور خورشـيد و زمـان سـپری شـده از سـاخت، فرآينـد از بـين رفـتن را تسـريع مـی كننـد و بايـد از تثبيت كننده ها برای افزايش پايداری آن استفاده شود. امتياز كلر مايع ايـن اسـت كـه بـه آسـانی مـورد استفاده قرار می گيرد (فقط آن را درون آب می ريزيم) و بدليل اينكه خودش مايع است، بلافاصـله حـل می شود. سديم هيپوكلريت در صورت ترشح بر روی پوست بايد بلافاصله شسته شود.

در نگهداری سديم هيپوكلريت احتياط های زير را مدنظر قرار دهيد:

  • بر روی ديوار و ظروف برچسب هشداردهنده بزنيد
  • ظروف را دور از يكديگر قرار داده و آنها را نزديك به ساير مواد شيميايی قرار ندهيد. به ويـژه مورياتيك می تواند بخار سمی ايجاد نمايد.
  • درب بشكه هائی كه مواد شيميايی در آن حمل می شود بايد با دقت باز شود. موقعی كه بشكه را باز می كنيد به علت اينكه بعضی وقت ها در داخل بشكه فشار ايجاد مـی گـردد، در آن را بـا يك درپوش بپوشانيد و به آرامی بر روی درپوش يك شكاف ايجـاد نماييـد كـه در غيـر ايـن صورت احتمال فوران محلول به چشم يا لباس وجود دارد.
  • هنگامی كه مواد شيميايی را از ظرف، خالی می كنيـد، دقـت كنيـد تمـاس بـا پوسـت باعـث جراحت ميگردد. پس از تخليه و استفاده از مواد شيميايی دستها را بشوئيد.
  • محلول را دور از لباس ها نگهداری كنيد، زيرا در اثر تماس، رنگ لباس ها را از بين می برد
  • از تنفس بخارات در فضای بسته خودداری كنيد، تهوع و استفراغ يا هر دو ممكن است كه رخ دهد.
  • دور از دسترس اطفال باشد.
  • در صورت تماس با پوست آب سرد روی آن بريزيد.
كلر خشك (به صورت دانه های ريز يا قرص)

كلر خشك (به صورت دانه های ريز يا قرص)

كلسيم هيپوكلريت

{Ca(oCI)2} به طور متداول تحت نام هایی مانند HTH به فروش ميرسد. كلسيم هيپوكلريت ناپايدار است، به كندی حل می شود و پس از حل شدن قسمتهای كلر، بخشهـای زيـادی از آن تهنشين می شود

كلسيم هيپوكلريت به اشكال قرص و دانه های ريز وجود دارد و حاوی %65 كلر (يادآوری مـی شـود كـه اين ميزان برای كلر مايع تنها 12 درصد است) و با pH معادل 8/11 می باشـد، بنـابراين منجـر بـه بـالا رفتن pH آب می شود و در صورت استفاده از آن بايد با بكارگيری مورياتيك اسيد يا بيسولفات سـديم، pH را به محدوده 6/7 – 2/7 رساند. كلسيم هيپوكلريت علاوه بر خواص ضـدعفونی كننـدگی، بـه شـدت خاصيت جلبك كشی دارد. درجاهايی كه احتمال رشد جلبك وجود دارد، با پاشـيدن دانـه هـای كلسـيم هيپوكلريت بر روی آن می توان از رشد جلبك جلوگيری نمود.

كلسيم هيپوكلريت بايد ابتدا در آب حل شده و سپس به استخر اضافه شود، در غير اين صورت ممكن است آب كدر گردد. نور خورشيد می تواند اين ماده را در مدت كوتاهی از بين ببرد. كلسيم هيپوكلريت درصورتی كه در مجاورت برخی مواد قرار گيرد امكان آتش سوزی وجود دارد، بنابراين بايد آن را در شرايط مناسب و در جای خشك و خنك نگهداری كرد.

دستورات ايمنی در هنگام استفاده از كلسيم هيپوكلريت:

  • اجازه تماس با محصولات نفتی، شوينده ها، مايعات پاك كننده، محصولات كاغذی و عرق بدن (آمونياك) را ندهيد.
  • سيگار، كبريت و ساير مواد قابل اشتعال را از ظـروف محتـوی كلسـيم هيپوكلريـت دور نگـه داريد
  • جازه ندهيد كه مواد شيميايی با مواد ديگر و يا بخار آنهـا بـا بخـارات سـاير مـواد شـيميايی مخلوط گردد.
  • برای اندازه گيری فقط از يك فنجان پلاستيكی يا آلومينيومی تميز و خشك استفاده كنيد.
  • استفاده از فنجان كاغذی ممكن است موجب آتش سوزی شود.
  • از تنفس بخارات خودداری كنيد
  • در مكان سرد و خشك با حفاظ و قفل نگهداری كنيد
  • سعی كنيد كه مواد دور از دسترس بچه ها نگهداری شود، اگر اين مواد بلعيده شـوند زيـان آور خواهند بود.
  • در صورت رخ دادن آتش سوزی آن را با آب خاموش نماييد.
  • اگر ماده شيميايی خشك روی زمين ريخته شد، مقدار زيادی آب روی آن بريزيد.
  • تماس با پوست ممكن است باعث جراحت شـود. در ايـن صـورت مقـداری آب سـرد روی آن بپاشيد (در تماس با لباس به جز زماني كه خيس باشد موجب خسارت نخواهد گرديد).
  • در اثر تماس با چشم مقدار زيادی آب سرد برای مدت 15 تا 30 دقيقه روی آنها بريزيد
  • كلسيم هيپوكلريت نبايد مستقيماً به آب استخر اضافه گردد، زيرا ممكن است كلسيم كربنات تشكيل شود كه موجب كدورت آب خواهد شد.

سيانورات ها (دي كلر و تري كلر)

كلر به صورت تركيب با سيانوريك اسيد نيز وجود دارد. اين اشـكال به نام های تجاری ديكلرDichlor  و تريكلر Trichlor يافت می شوند كه با افزودن آنها بـه آب اسـتخر، هر دوی كلر و ايزو سيانوريك اسيد (تثبيت كننده) به آب اضافه مـی شـود. بـرای ضـدعفونی مـنظم و نگهداری كلر، استفاده از سيانورات ها بهتر است، زيرا بادوامترند و فـرآورده هـای جـانبی كمتـری توليـد می كنند

خصوصیات دی کلر عبارت است از:

  • 56 تا 63 درصد کلر قابل استفاده (در دسترس)
  • بدون ته نشینی یا محلول جانبی (مانند محصولات HTH)
  • PH 8/6، بنابراین اندکی اسیدی است

محصولات دی كلر در بازار با نام های مختلفی خوانده می شوند، بنابراين لازم است شما برچسپ محصولات را بخوانید. شکل دوم کلر خشک، تری کلر است. تری كلر غليظ ترين (و بنابراين گران ترين) شكل كلر تولید شده است که 90 درصد کلر قابل استفاده دارد. به منظور پايداری و استحكام بيشتر، تری كلر غالبأ به صورت قرص هايی توليد می شود كه به آرامی در آب حل می شوند. البته تری كلر به صورت دانه های ريز نيز برای مقابله با جلبك ها توليد می شود. pH  تری كلر، 8/2 تا 2/3 است كه خيلی اسيدی می باشد، بنابراين در موقع استفاده آن را در نزديكی وسايل فلزی يا درون اسكيمرها قرار ندهيد. زمانی كه قرص ها در اسكيمر رها می شود، با روشن شدن پمپ ها آب اسيدی به صورت مستقيم به درون لوله كشی ها و سيستم گردش آب مكيده می شود. در نتيجه باعث تخريب لوله كشی و تجهيزات و همچنين، ته نشينی مواد بر روی ديواره ی استخر می شود. يكی  از مهمترين امتيازات تری كلر اين است كه به آهستگی حل می شود، بنابراين حتی اگر استخر مداومأ سرويس دهی نشود، باز هم آزادسازی كلر به صورت روزانه صورت می گيرد. يكی از مشكلات دی كلر و تری كلر اين است كه 50 تا 58 درصد سيانورات دارند، بنابراين استفاده ی زياد و مداوم از آنها منجر به پيدايش تثبيت كننده ها می شود كه در اين صورت، لازم است حداقل بخشی از آب استخر تخليه گردد.

شكل ديگری از كلر خشك كه به شكل پودر در دسترس می باشد با نام تجاری ليتيم (هيپوكلريت ليتيم). ليتيم به آسانی حل می شود، در حقيقت زمانی كه بر روی سطح استخر پاشيده می شود، قبل از رسيدن به كف استخر حل خواهد شد. اين فرآورده برای استخرهای با ديواره ی تيره و يا از جنس وينيل (يك نوع پليمر پلاستيكی) كه ممكن است دچار تغيير رنگ شوند بسيار مطلوب است. به دليل گران بودن ليتيم استفاده از آن چندان رايج نيست، بنابراين ما درباره ی جزئيات آن بحث نمی كنيم. هزينه ی نگهداری استخر با ليتيم در مقايسه با كلر مايع بيش از دو برابر و همچنين، بالاتر از تمام ضدعفونی كننده های ديگر است.

مقايسه قيمت انواع كلر

عوامل مهمی چون سيستم های آزادسازی مورد استفاده، كارگران و قيمت حمل و نقل، و ساير خنثی كننده های شيميايی مورد نياز، همگی در قيمت واقعی تمام شده ماده ضدعفونی كننده نقش دارند. گاز كلر ارزان ترين و مؤثرترين ضدعفونی كننده است، ولی خطرناك ترين و سخت ترين نوع برای استفاده است. در زير انواع ضدعفونی كننده ها را با هم مقايسه می كنيم (براساس قدرت ضدعفونی كنندگی، نه مقدار و يا وزن برابر):

  • كلر مايع قيمتی معادل 2 برابر مقدار گاز آن دارد
  • كلسيم هيپوكلريت معادل 3 برابر
  • تری كلر معادل 3 برابر
  • ليتيم هيپوكلريت معادل 5 برابر
  • دی كلر معادل 5 برابر

كلرآمين و آمونياك

همان گونه كه می توانيد از نامش حدس بزنيد كلرآمين تركيب كلر و آمونياك است. آمونياك در حضور آب با آن تركيب می شود و كلرآمين را تشكيل می دهد. دانستن مطالب زير در رابطه با كلرآمين مفيد است:

  • كلرآمين ها پاك كننده و اكسيدكننده ی ضعيف باكتری ها هستند، زيرا كلر آنها به وسيله ی آمونياك احاطه شده و برای كشتن باكتری ها در دسترس نمی باشد.
  • آمونياك حاصل از ادرار و عرق انسان در آب، كلرآمين ها را تشكيل می دهد و ممكن است كلر كافی وجود نداشته باشد كه با همه ی آمونياك موجود تركيب شود و باكتری ها را اكسيد كند .يك ورزشكار فعال در هر ساعت حدود يك ليتر عرق توليد می كند
  • بوی كلر در استخر (و سوزش چشمان) ناشی از كلرآمين است، نه كلر زياد
  • نقطه ی انفصال کلرزنی نقطه ای است که در آن، شما کلر کافی را برای خنثی نمودن همه ی کلر آمین ها اضافه کرده اید. پس از آن، کلر موجود به جای ترکیب شدن با آمونیاک، به اکسیداسیون باکتری ها و جلبک ها می پردازد.
سوپركلرزنی (كلرزنی زياد)

سوپركلرزنی (كلرزنی زياد)

همان گونه كه از نام آن بر ميآيد، كلرزنی زياد، اضافه كردن مقدار زيادي كلر به استخر می باشد. با سوپركلرزنی، كلر به اندازهای به آب افزوده می شود كه علاوه بر جذب مواد زائد، مقدار كافی برای اكسيد كردن باكتری ها و كشتن جلبك ها وجود داشته باشد.

سوپركلرزنی توسط كارشناسان مختلف به صورت ماهيانه، سه بار در سال و غيره توصيه می شود. به بيان ديگر، هر كارشناس استخر بر اساس تجربه اش عقيده ی متفاوتی دارد. درحقيقت برای همه ی استخرها جواب يكسانی وجود ندارد. زمانی كه شما واقعأ نمی دانيد كه چه مقدار آمونياك در آب وجود دارد كه كلر را احاطه كرده است، می توانيد از ميزان كثيف شدن استخر (ناشی از تعداد بيشتر شناگران و عرق و ادرار بيشتر) در هر هفته آن را حدس بزنيد. رسيدن به سوپركلرزنی برای هر محصول كلر متفاوت است. در موقع سوپركلرزنی بايد درب استخر را بر روی شناگرها ببنديد، تا موقعی كه رسوب به سطح نرمال خود برگردد. از دستورالعمل های روی بسته های سوپركلرزنی پيروی كنيد.

هنگامی كه استخر بسياركثيف بوده يا از جلبك پر شده باشد سوپركلرزنی به كار می رود. در اين روش كه از نقطه ی انفصال كلرزنی استفاده می شود، يك گالن معادل 8/3 ليتر آمونياك و 8 گالن (معادل 3 ليتر) كلر مايع را به ازای هر 20000 گالن (معادل 75700 ليتر) آب استخر اضافه می نمائيم و تجهيزات استخر را برای مدت 24 ساعت خاموش می كنيم. پس از آن، 8 گالن ديگر كلر مايع را اضافه می نمائيم، تجهيزات را روشن كرده و پس از اينكه رسوب كلر به حالت نرمال رسيد، اجازه می دهيم كه شناگرها به درون استخر بروند. ممكن است برای شما عجيب باشد كه اگر از كلر برای از بين بردن آمونياك استفاده می شود، چرا آمونياك بيشتری به آب استخر می افزائيم؟ تركيب شدن آمونياك و كلر، كلرآمين را تشكيل می دهد. زمانی كه آمونياك متلاشی و تجزيه می شود، تركيب های نيتروژنی را تشكيل می دهد كه ماده ی مغذی برای جلبك ها به شمار می رود. وقتی  جلبك ها نيتروژن را می خورند، آنها همچنين كلرآمين ها را هم خورده اند. اين موضوع باعث می شود آنها از درون متلاشی و در نتيجه كشته شوند. اگرچه كلرآمين ها پاك كننده های خوبی نيستند (زيرا كاملأ ناپايدارند)، ولی به سرعت مواد اضافی و جلبك ها را از بين می برند و می كشند. پودرهای سفيدی كه شما روز بعد در استخر می بينيد، جلبك های مرده ی سفيد شده هستند.

محصولPHکلر در دسترسپایداری در آب
گاز کلر (CL2)پایین%100بسیار پایدار
هیپوکلریت سدیم(مایع)135/%12ناپایدار
هیپوکلریت کلسیم (جامد)5/1165%پایدار
دی کلر (جامد)8/6%60بسیار پایدار
تری کار (جامد)3%90بسیار بسیار پایدار

اين طبقه بندی از گاز كلركه ارزان ترين است آغاز می شود. ملاحظه می كنيد كه ارتباط خاصی بين قيمت و پايداری (دوام بيشتر) وجود دارد. با پايداری كمتر، شما بايد كلر بيشتری استفاده كنيد و در نتيجه، قيمت بالاتر می رود.

جايگزين های كلر

جايگزين های مختلفی برای كلر (البته نه به مقدار زياد) مورد استفاده قرار می گيرد.

برم

 برم عضوی از خانواده شيميايی است كه هالوژن خوانده می شود. در حقيقت كلر، يد و فلوئور هم از ايـن خانواده هستند و همگی ضدعفونی كننده می باشند. برم معمولاً به شكل قرص و با نام BCDMH وجـود دارد (هر قرص حاوی %62 برم و %27 كلر است) و pH آب را به 5/4 – 4 می رساند، بنابراين برای تنظـيم آن بايد به آب سودا اضافه كرد. استفاده از اين قرص، اضافه شدن هر دوی كلر و بـرم بـه آب را موجـب می شود. برم بيش از كلر در مقابل گرما مقاوم است، بنا براين در مكان هايی كـه بطـور طبيعـی گـرمتـر هستند (مانند جكوزی ها) بكار برده می شود. برم نبايـد در اسـتخرهاي روبـاز اسـتفاده شـود، زيـرا نـور خورشيد به سرعت آن را تجزيه می كند.

سوالی كه در اينجا پيش می آيد اين ست كه اگر برم هم از خانواده كلر است، چرا زياد مورد استفاده قرار نمی گيرد؟ در ابتدا بايد گفت كه برم گرانتر بوده و پايداری آن هم كمتر است. با اين حال، برم در دمای بالا پايدارتر است و بسياری از مردم برای جكوزی به جای كلر از آن استفاده می كنند. برم حتی به صورت مايع، از خاصيت خورندگی بالايی برخوردار بوده و گازها سنگينی آزاد می كند كه كنترل آن را دشوار می سازد. برم زنی از طريق تزريق محلول به خط گردش آب استخر و به صورت جوشان در آب استخر انجام می گيرد. با توجه به اين واقعيت كه در بسياری از استخرها از برم استفاده نمی شود، دستگاه برمزنی خودكار وجود ندارد. اين امر ايجاب می كند كه جهت تهيه محلول برم برای تزريق به خط گردش آب، از وسايل موقتی استفاده شود.

به طور كلی، كلر موثرتر و ارزانتر از برم است و تنها افرادی از برم استفاده می كنند كه زياد از استخر خانگی خود استفاده می كنند و با بوی كلر مشكل دارند. همان گونه كه در بخش كلرآمين ها گفته شد، بوی استخر بيشتر ناشی از كلرآمين است و اگر ادرار و عرق استفاده كننده ها كنترل شود، بر بوی كلر غلبه پيدا خواهيم كرد.

مزيت برم اين است كه كمتر از كلر چشم را تحريك می كند، ولی بوی تندی دارد و ممكن اسـت آب را رنگی يا كف آلود كرده و ديواره استخر را سبز رنگ كند. قيمت برم حدود 10 برابر كلر است.

ليتيم هيپوكلريت

ليتيم هيپوكلريت (LioCl) محصولی جديد برای ضدعفونی استخر است كه حاوی %35 كلر می باشـد وpH  آب را به 7/10 می رساند. ليتيم هيپوكلريت برای آب هاي كه سختی بـالايی دارنـد بسـيار مناسـب است و كدر شدن آب را در پی نخواهد داشت. روش نگهداری و استفاده آن مشابه كلسـيم هيپوكلريـت است. ليتيم هيپوكلريت در تركيب با مورياتيك اسيد تثبيت می شود، ولی استفاده از اين دو ماده بسـيار پرهزينه خواهد بود.

در جدول زير مقايسه پايداری هر كدام از مواد ضدعفونی كننده آب استخر در مقابل نور خورشيد (بـرای استخرهای روباز) ارائه شده است.

*گاز کلرکلر مایعکلسیم هیپوکلریتلیتیم هیپوکلریتدی کلرتری کلربرم
پایدار در مقابل نور خورشید+++++

ید

يد ارزان، بدون مزه و بدون بو است، باعث سوزش چشـم نمـی شـود و بـه راحتـی مـورد اسـتفاده قـرار می گيرد. بنابراين چرا از يد برای ضدعفونی كردن استفاده نمـی شـود؟ زيـرا بـا وجـود مزيـت هـای يـد، بكارگيری مقدار كافی يد برای كشتن باكتری ها، آب استخر را سبز خواهد كرد. افـزون بـر ايـن.، يـد در برابر جلبك ها تقريبا بی اثر است و از كلر گرانتر می باشد.

فلوئور

درست مانند يد است. فلوئور يكی از مؤثرترين ضدعفونی كننده های شناخته شده است، ولی از لحاظ قيمت گران است.

نور فرابنفش (uv)

استفاده از پرتو نور فرابنفش (ماوراء بنفش) به عنوان ضـدعفونی كننـده، مسـتلزم سـاخت يـك اتاقـك مخصوص است كه آب تصفيه شده از آنجا به داخل استخر وارد شود. اين اتاقـك در مسـير لامـپ هـای ماوراء بنفش كه پرتوهای مورد نياز برای ضد عفونی را ساطع می كننـد قـرار دارد. خـواص ضـد عفـونی كننده اين پرتو در آب باقی نمی ماند و از اين رو، تأثير آن محدود به اتاقك مـذكور اسـت. چنانچـه آب گل آلود باشد، از شدت تأثير پرتو ماوراء بنفش كاسته شـده و لـذا خاصـيت ضـد عفـونی كننـدگی آن كاهش می يابد. لامپ های ماوراء بنفش گران بوده و به مراقبت زيادی نياز دارند. ضمناً نـور فـرابنفش در ايجاد سرطان پوست مؤثر است. نور فرابنفش راهی برای كشـتن جلبـك درون اسـتخر نـدارد. بنـابراين هنوز به استفاده از كلر يا مواد شيميايی ديگر برای ايجاد تعادل در آب نيازمنديم.

برخی معتقدند كه استفاده از نور فرابنفش اين امكان را فراهم می آورد كه از مواد شيميايی كمتری استفاده شود و به از بين رفتن بوی كلر كمك می كند (يادآوری می شود كه بو بيشتر ناشی از كلرآمين ها است كه به وسيله ی آمونياك اين بو را ايجاد می كنند). بايد گفت كه استفاده از نور فرابنفش تنها يك تدبير است و واقعأ يك ضدعفونی كننده ی مؤثر نمی باشد. مشكل ديگر سيستم های UV قيمت بالای آنهاست.

از نور فرابنفش برای كشتن باكتری ها استفاده می شود. كارايی اين نور به وضعيت شيميايی آب بسـتگی دارد. چنانچه آب كدر باشد، پرتوها باز می گردند و تأثيرگذاری آنها كاهش می يابد. مشكل سيستم هـای ازن و نور فرابنفش اين است كه آنها باكتری ها را می كشند، ولی با جلبك ها مقابله نمـی كننـد، بنـابراين تنها در تركيب با ساير روش های ضدعفونی كارایی خواهند داشت.

ازن

ازن شامل 3 اتم اكسيژن و چندين دهه است كه برای خالص سازی و پالايش آب های آشاميدنی و فاضلاب شهری مورد استفاده قرار می گيرد. امروزه ازن با هدف ضدعفونی استخر مورد استفاده قرار می گيرد. ازن يك ميكروب كش بسيار مؤثر بوده و هيچ بوی بدی ندارد و تحريك كنندگی آن نيز حداقل است. ازن آلودگی موجود در آب را اكسيد می كند، ولی بسيار ناپايدار است. بدين صورت كه فورأ با آلودگی ها واكنش می دهد و تقليل می يابد و مقدار اندكی از آن برای حمله به جلبك های موجود بر روی ديواره ی استخر باقی می ماند. با اين حال، كلر، برم يا ساير ضدعفونی كننده ها معمولاً لازم می باشند. البته هدف استفاده از ازن، كاهش مقدار مواد شيميايی مورد نياز می باشد. ازن باعث كاهش مصرف كلر در استخر می شود. با اين حال، نصب دستگاه آن پرهزينه است. ازن در استخر از دو راه توليد می شود. يكی استفاده از نورهای ماورابنفش در يك ژنراتور كه دارای چراغ های UV است و شبيه لامپ های فلورسنت لوله ای شكل است. با عبور جريان هواي از لامپ يك واكنش فتوشيميايی رخ می دهد كه منجر به توليد ازن می گردد. مزيت ژنراتورهای ازن UV اين است كه از انواع مشابه (كه در ادامه شرح داده می شود) ارزانترند، ولی مشكل آنها اين است كه ازن بسيار ناميده می شود. ژنراتورهای ازن CD 1 كمتری توليد می كنند. روش دوم توليد ازن، تخليه كورونا (CD) نامیده می شود. ژنراتور های ازن CD يك ميدان الكتريكی را تشكيل می دهند كه اكسيژن را به ازن تبديل می كند و بيشتر شبيه توليد ازن به وسيله رعد و برق می باشد.

معمولاً ميزان توليد اين روش 10 برابر بيشتر از ژنراتور ازن UV می باشد، ولی واحدهای CD گران ترند، زيرا به تجهيزاتی برای خشك كردن هوايی كه از ميان آن می گذرد نياز دارند. واحدهای CD به هوای خشك نياز دارند، زيرا رطوبت در تركيب با تخليه الكتريكی می تواند اسيد نيتريك خورنده ای را در درون سيستم ايجاد نمايد. واحدهای كوچك CD كه برای جكوزی ها مورد استفاده قرار می گيرند به تركيبات خشك كن هوا نياز ندارند، زيرا حجم كمتری از ازن برای ضدعفونی كردن پيكره آب نياز است، بنابراين هزينه كمتری دارد. ازن دارای pH خنثی است و عمومأ اثر كمی بر ساير پارامترهای آب در حال تعادل دارد. ازن كمك می كند كه ذرات معلق در آب راحت تر زدوده شده و تصفيه شوند، با اين حال نياز به جارو كردن و پاك كردن ته استخر همچنان وجود دارد. خريداری و نصب سيستم های ازن ساده و راحت است. استخرهای تجاری برای ضدعفونی به تجهيزات بيشتری نياز دارند. يادآوری می شود كه ازن ناپايدار است و نمی تواند يك ضدعفونی كننده هميشگی باشد و بايد به همراه ساير ضدعفونی كننده های شيميايی مورد استفاده قرار گيرد.

سيستم های ازن دهی در تركيب با سيستم تصفيه عمل می كنند. ازن با يك سيستم مكانيكی به درون آب تزريق می شود. ازن دارای بوی ملايمی است، ولی درصورتی كه غلظت آن 1 – 5/0 ppm باشد می تواند مشكلاتی را برای چشم، بينی، پوست و سيستم تنفسی ايجاد كند.

يونيزه كننده ها

 يون، اتمی است، كه دارای بار الكتريكی می باشد. يون دارای بار مثبت كاتيون، و يون دارای بار منفی آنيون ناميده می شود. يونيزه كردن در آب استخر يك واكنش الكتروليتيك است كه با بكارگيری يك جريان الكتريكی فلزی (مس يا نقره) در فضايی كه الكترودهای اين مواد در آن قرار دارند عمل ضدعفونی انجام می شود. استفاده از يونيزه كننده ها (همانند مولدهای ازن)، به تنهايی به عنوان ضدعفونی كننده كافی نيست، ولی نياز به استفاده از مواد شيميايی را به شكل قابل توجهی كاهش می دهد. مشكل عمدهای كه در رابطه با يونيزه كننده ها وجود دارد اين است كه فلزات ممكن است موجب رنگی شدن و لك زدن ديواره استخر شوند. در صورت استفاده از مقادير بالای اين فلزات كه كار ضدعفونی را به خوبی انجام دهند، بروز لكه ها و زنگزدگی ها تقريباً حتمی است.

در بعضی استخرها از نقره برای ضدعفونی كردن استفاده می شود. قدرت ميكروب كشی نقره بالا، ولی سرعت ميكروب كشی آن پايين است. معايب نقره علاوه بر قيمت بالايی، بی اثر بودن بر pH، لكه دار و رنگی شدن ديوارها، كشتن باكتری ها با سرعت كم و عدم توانايی مقابله با برخی باكتری هاست. مشكل يونيزه كننده های مس و نقره، هزينه بالا و سرعت پايين ضدعفونی است.

منوپرسولفات پتاسيم (PM)

اگرچه خيلی متداول نيست، ولی هنوز در دسترس است. Pm  اكسيدكننده ی بسيار كارآمدی است كه بيشتر به همراه محصولاتی كه برای سوپركلرزنی مورد استفاده قرار می گيرند به فروش می رسد.pm  همچنين كاتاليست مؤثری برای برم می باشد و معمولاً در مقادير كم در قرص های برم يافت می شود.

بيگوانيسيدها

 يك ضدعفونی كننده نسبتاً جديد و مؤثر است، ولی اكسيد كننده نمی باشد (بنابراين نمی تواند به تنهايی مورد استفاده قرار گيرد) و بيشتر تحت عنوان نام (PHMB) biguanicide polyhexamethylene و نام تجاری Baquacil يافت می شود. ضروريست كه غلظت PHMB بين 30 و 50 ppm نگه داشته شود كه می توان با يك آزمايش خاص بوسيله ی چكاندن معرف آن را بررسی نمود. PHMB نمی تواند به همراه كلر و يا هر ماده ی شيميايی ديگر بكار برده شود. در صورت انجام اين كار، آب به رنگ قهوه ای شكلاتی می شود و لكه هايی بر روی ديوار بوجود می آيد. اين بدين معنی است كه اگر شما برای استخری كه با كلر سر و كار دارد از PHMB استفاده كنيد بايد ابتدا ساير مواد شيميايی را خنثی و سپس هر مادهای كه ممكن است در آب جود داشته باشد را بزدائيد. PHMB همچنين با خانواده دترجنتها (شويندهها) و تريفسفات سديم (TSB (واكنش ميدهد. اين بدان معناست كه PHMB با پاك كننده های كاشی يا ساير پاك كننده های استخر واكنش می دهد. مزيت PHMB اين است كه هيچ مشابهتی با كلرآمين ها ندارد، بنابراين بوی نامطبوعی نخواهد داشت.

منبع: https://dl3.takbook.com/pdf2/ebook8248[www.takbook.com].pdf

امیر مطلوبی

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ، و با استفاده از طراحان گرافیک است، چاپگرها و متون بلکه روزنامه و مجله در ستون و سطرآنچنان که لازم است، و برای شرایط فعلی تکنولوژی مورد نیاز، و کاربردهای متنوع با هدف بهبود
1 1 رای
امتیازدهی به مقاله
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
گیف تبلیغاتی2
گیف تبلیغاتی2
گیف تبلیغاتی2
گیف تبلیغاتی2
0
با لایک و کامنت از این مقاله حمایت کنیدx

در خـبـرنـامـه ما عضو شوید

برای دریافت آخرین رویداد ها ایمیل خود را وارد نمایید.